Van Anime tot Yõkai

De Japanse beeldcultuur fascineert in het MAS.

Japanse beeldcultuur. Dat kan gaan van historische samoeraizwaarden tot flashy kawaii knuffels. Kruip je ook mee in de karaoke booth?

 

Meer diepte over de ? In het driemaandelijks magazine 100% EXPO kom je meer te weten over de tentoonstellingen in regio provincie Antwerpen.

 

Van Anime tot Yõkai (uit 100% EXPO #28, sept-nov 2019)

De expo Cool Japan werpt een blik op de Japanse populaire beeldcultuur en zijn wereldwijde invloed. De voorliefde voor al wat het land te bieden heeft, is niet nieuw. In 1854 maakte een handelsverdrag tussen de Verenigde Staten en Japan een einde aan de eeuwenlange afzondering van de Japanse cultuur. Allerhande kunstobjecten, zoals houtblokdrukken (ukiyo-e), porselein en waaiers, bereikten Europa en werden een bron van inspiratie voor onder andere het impressionisme.

Ook vandaag enthousiasmeert Japan. Die populariteit vertaalt zich wereldwijd in het lezen van manga en het bekijken van anime. We halen alle knutselvaardigheden uit de kast voor cosplay of griezelen met yõkai. Wat dit alles betekent? Een klein woordenboek over wat we mogen verwachten van de tentoonstelling in het MAS.

Anime: ‘In Japan omvat de term alle teken- en animatiefilms, zowel binnen- als buitenlandse producties. In het buitenland staat anime voor het Japanse genre. Een hond van Vlaanderen (Furandãsu no Inu) is een populaire Japanse animaserie uit 1975 die ruim veertig jaar later nog altijd mee verantwoordelijk is voor het grote aantal Japanse toeristen in Antwerpen, misschien ook wel voor het standbeeld van Nello en Patrasche voor de kathedraal.

Antwerpen: Eind negentiende eeuw legden Antwerpse verzamelaars mooie collecties van Japanse objecten en kunstwerken aan. Dichter en pionier-verzamelaar Max Elskamp (1862-1931) was daar één van. Hij kocht de eeuwenoude boeddhistische schilderingenreeks De negen overdenkingen over de onreinheid van het lichaam aan, het topstuk van de Japanse collectie van het MAS.

Cool Japan: De titel van de tentoonstelling knipoogt naar een gelijknamige pr-campagne van de Japanse overheid om via het uitdragen van de Japanse cultuur meer internationale contacten te leggen en de economie te stimuleren.

Kawaii: Alles roze en pluizig, net zoals Hello Kitty. Kawaii is de benaming voor de schattigheidscultuur, maar er zit meer achter. In de jaren 80 ontstond er een rebellie tegen het keurslijf van de Japanse businesscultuur. Jonge meisjes wilden ontkomen aan het rigoureuze werkpatroon en verzetten zich door zich kinderlijk en liefelijk te kleden. Deze zware onderliggende lading wordt vaak vergeten in commerciële tijden, maar in de kunst is dat niet het geval. De installatie van kunstenaar Sebastian Masuda toont panelen bezet met speelgoed, met unheimliche muziek op de achtergrond. Op het eerste gezicht liefelijk, doch doordrongen van een wrang gevoel.

Manga: Stripboeken of graphic novels die in Japan gemaakt worden of in de Japanse taal zijn. Er staat geen leeftijdsgrens op manga. Tussen de vele genres is er voor ieder wat wils.

Otaku: Hardcorefans van de Japanse popcultuur. Overal ter wereld ontmoeten de fans gelijkgestemden op conventies (bijeenkomsten). Daar vinden ze elkaar in hun liefde voor personages uit manga, anime of videogames. Met hun zelfgemaakte kostuums voeren ze performance art uit, ook wel cosplay genoemd. Tijdens conventies is de wedstrijd voor beste cosplay vaak het hoofdevenement. In het MAS krijg je de kostuums van enkele cosplayers te zien.

Samoerai: Japanse ridders in dienst van een daimio of landheer, tussen de twaalfde en late negentiende eeuw. Ze beschikten over superieure vechttechnieken en waren toonbeelden van toewijding aan de strijd en trouw aan hun heer. De figuur komt vaak in herwerkte vorm terug in anime, manga en videogames. En wist je dat er ook onna-bugeisha, vrouwelijke strijders, waren?

Wabi-sabi: Een grondbeginsel van de Japanse esthetiek dat staat voor het aanvaarden en omarmen van de vergankelijkheid en de imperfectie. In de tentoonstelling verklaren enkele bruiklenen uit het ModeMuseum de term. Ontwerpen van Japanse avant-gardisten zoals Yohji Yamamoto en Comme des Garçons staan in dezelfde ruimte als mode van Ann Demeulemeester. Daar mag de zoom wat asymmetrisch zijn, de materialen wat ruwer en het ontwerp genderneutraal.

Yõkai: Een verzamelnaam voor een groot aantal bovennatuurlijke wezens, zoals monsters, geesten en demonen. Ze duiken met velen op in de Japanse mythologie en folklore. Wie ooit de films Ringu (1998), Dark Water (2002) of een van de hollywoodiaanse remakes zag, weet dat Japan horror nog altijd kan smaken. | Silke Rochtus

Cool Japan
tot 19.04.2020
MAS
Hanzestedenplaats 1, Antwerpen
www.mas.be

In het kader van de tentoonstelling worden ook workshops, rondleidingen en andere activiteiten georganiseerd. Elke zondag is er een instaprondleiding. Reserveren kan via de website.

Laat een reactie achter